S09 AI
Wat is AI?
AI zijn machines die leren van voorbeelden. Generatieve AI (ChatGPT, Gemini, Copilot) maakt tekst, beelden en code. Zo’n systeem voorspelt het volgende woord. Het begrijpt dingen niet zoals een mens.
AI is het grote vakgebied. Daarbinnen valt machine learning, daarbinnen deep learning, en generatieve AI is het deel dat nieuwe inhoud maakt.
Leert van voorbeelden
Er zijn geen vaste regels. Het systeem zoekt zelf patronen.
Generatieve AI maakt iets nieuws
Tekst, beelden, code en video.
Het is geen mens
Het voorspelt. Het begrijpt niet.
Hoe een chatbot antwoordt
1. Getraind op tekst
Enorme hoeveelheden boeken, websites en code.
2. Voorspelt het volgende woord
Het kiest woord voor woord de meest waarschijnlijke voortzetting.
3. Klinkt zeker
Het antwoord leest vlot, ook als de feiten niet kloppen.
Een stellig maar onjuist antwoord heet een hallucinatie. Controleer dus altijd.
AI in jouw vakgebied
HLO
Beeldanalyse
Helpt bij het doorzoeken van microscoopbeelden van cellen en bloedmonsters.
Kwaliteitscontrole
Ziet ongewone patronen in meetresultaten.
Lezen en plannen
Vat artikelen samen en schrijft een eerste opzet van een protocol. Controleer dat altijd.
ELECTRO
Voorspellend onderhoud
Sensoren en AI waarschuwen voordat een motor of transformator uitvalt.
Slimme netten
Voorspelt de vraag naar stroom en de opbrengst van zonne-energie om aanbod en vraag te balanceren.
Ontwerp en storingzoeken
Legt datasheets uit en schrijft een eerste opzet van code. Controleer de getallen.
Het prompt-recept: R-T-C-F
Een goede prompt heeft vier onderdelen:
- Rol: welke rol moet de AI spelen?
- Taak: wat moet de AI precies doen?
- Context: voor wie is het en in welke situatie?
- Formaat: lijst, tabel, lengte, taal.
Een zwak voorbeeld: “Leg veiligheid uit.”
Een beter voorbeeld: “Gedraag je als een praktische instructeur. Geef 5 veiligheidsregels voor eerstejaarsstudenten in hun eerste praktijkles. Genummerde lijst, maximaal 80 woorden.”
Prompten is itereren: stel vervolgvragen en verbeter stap voor stap. Gebruik de invulkaart hieronder om je prompt voor te bereiden.
R-T-C-F-promptkaart
Download WordVul de kaart in voordat je je prompt aan de AI geeft.
| Letter | Vraag | Mijn prompt |
|---|---|---|
| R Rol | Welke rol moet de AI spelen? | |
| T Taak | Wat moet de AI precies doen? | |
| C Context | Voor wie is het en in welke situatie? | |
| F Formaat | Lijst, tabel, lengte, taal? |
Vier gewoonten om te controleren
Controleer de bron
Bestaat de link of verwijzing echt?
Vergelijk
Leg het naast je eigen aantekeningen en naast twee andere bronnen.
Test het zelf
Kloppen de getallen en het gezonde verstand?
Vermeld je AI-gebruik
Schrijf op welke tool, welke prompt en welke datum.
Drie regels
Vermeld het
Zeg altijd dat je AI hebt gebruikt.
Controleer het
Neem niets over zonder te checken.
Bescherm gegevens
Plak nooit persoonlijke of vertrouwelijke gegevens in een chatbot.
Jij bent verantwoordelijk voor wat je inlevert. Gebruik AI als coach, niet als vervanger van je eigen denkwerk. De regels verschillen per vak: vraag het je docent.
Zelf oefenen
In de sessie doe je twee rondes. Je kunt ze ook zelf herhalen.
Ronde 1: promptduel
Kies met een maatje een onderwerp uit je studie. Schrijf een zwakke prompt en een betere R-T-C-F-prompt. Voer beide uit. Wat is er veranderd?
Ronde 2: foutenjacht
Je trainer laat een AI-antwoord zien met 3 fouten. Zoek ze en leg uit hoe je ze hebt gevonden.
Denk na
Bespreek met je buurman of buurvrouw en deel daarna met de groep:
- Wat maakte de prompt beter?
- Hoe heb je de fouten gevonden?
Onthoud de drie regels: vermeld het, controleer het, bescherm gegevens.